Sprekersbedoeling
Meestal ben je je er niet van bewust hoe je naar iets kijkt en luistert. Je zet de televisie aan en zoekt een leuk programma op. Je hoeft achteraf aan niemand uit te leggen wat je hebt gezien. Voor het onderdeel 'kijken en luisteren' is het wél belangrijk dat je je bewust bent van de manier waarop je kijkt en luistert. Je kijkt en luistert namelijk met een doel. Soms is het niet zo gemakkelijk om te horen wat de bedoeling van een tekst is. Luister maar eens goed als een politicus spreekt. Het líjkt misschien wel informatie die hij/zij geeft, maar het gaat óók om het geven van een eigen mening. Of iets lijkt bedoeld om een bepaald gevoel op te roepen, maar het doel van de tekst is om je vervolgens in actie te laten komen. Het is dus belangrijk om kritisch na te denken over het doel!
Voorbeelden van sprekersbedoelingen zijn:
- Informatie geven Iemand wil je iets leren. Hij/zij geeft je kennis of voorlichting. Bijvoorbeeld: een nieuwsbericht.
- Eigen mening geven Iemand wil zijn/haar mening geven. Bijvoorbeeld: een interview met iemand die het belangrijk vindt dat wij in Nederland duurzaam ondernemen.
- Overtuigen Als iemand jou wil overtuigen, dan wil die persoon graag dat jij ook vindt wat hij/zij vindt. Bijvoorbeeld: een politicus die discussieert over de vraag of er bezuinigd mag worden op onderwijs.
- Aanzetten tot actie (activeren) Met zo'n tekst wil iemand niet alleen dat je overtuigd wordt, het is ook de bedoeling dat je echt iets gaat doen, zoals demonstreren of iets kopen. Bijvoorbeeld: een spotje om geld in te zamelen bij een ramp.
- Gevoelens oproepen Iemand wil jou een bepaald gevoel bezorgen. Dat kan een plezierig gevoel zijn, maar ook een droevig gevoel. Bijvoorbeeld: een liedje.
- Instructie geven Iemand vertelt je hoe je iets het best kunt doen. Bijvoorbeeld: de telefonische helpdesk vertelt je hoe je je digitale televisie moet installeren.
Begrijp de spreker: luister met je oren en je hart!
Sprekersbedoeling de reden waarom iemand iets zegt of de doelen die een spreker wil bereiken met zijn of haar boodschap